Pisma i podmioty zwolnione od kosztów sądowych na podstawie ustawy

Zgodnie z przepisami prawa podmiot składając pismo do sądu, które podlega odpowiedniej opłacie  lub powoduje wydatki obowiązany jest ponieść koszt opłaty sądowej od tego pisma. 

Koszty sądowe obejmują opłaty oraz wydatki. 

Przykładami  pism  podlegających opłacie są: pozew, apelacja, zażalenie, skarga kasacyjna, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego, wniosek o ogłoszenie upadłości, wniosek o wpis i wykreślenie w księdze wieczystej, skarga o wznowienie postępowania, skarga na orzeczenie referendarza sądowego, skarga na czynności komornika. 

Przykładami wydatków są:  wynagrodzenie i zwrot kosztów poniesionych przez biegłych, tłumaczy, kuratorów, zryczałtowane koszty przeprowadzenia dowodu z opinii opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów, koszty ogłoszeń, koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd. 

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje jednak katalog pism, od których nie ponosi się opłat, a także katalog podmiotów, które nie muszą ponosić kosztów. 

Pisma zwolnione od opłat 

Zgodnie z przepisami ustawy od opłat zwolnione są następujące pisma:

• Wniosek o udzielenie zabezpieczenia, zgłoszonego w piśmie rozpoczynającym postępowanie;
• Wniosek o przyjęcie oświadczenia o uznaniu dziecka, o nadanie dziecku nazwiska, o przysposobienie dziecka, o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką oraz o umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka;
• Wniosek o przesłuchanie świadka testamentu ustnego, o otwarcie i ogłoszenie testamentu oraz o zwolnienie z obowiązków wykonawcy testamentu;
• Wniosek będący podstawą wszczęcia przez sąd postępowania z urzędu, a także od pism składanych sądowi opiekuńczemu w wykonaniu obowiązku wynikającego z ustawy albo nałożonego przez ten sąd;
• Wniosek o odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt;
• Wniosek o wpis w księdze wieczystej prawa własności uzyskanego na podstawie przekształcenia, o którym mowa w art. 1 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości;
• Wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego organizacji społecznych oraz kościołów i związków wyznaniowych ubiegających się o status organizacji pożytku publicznego;
• Wniosek wynikający ze zmian w podziale terytorialnym państwa, o wpis w księdze wieczystej prawa własności i prawa użytkowania wieczystego na rzecz jednostek samorządu terytorialnego;
• Wniosek o zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem w wyniku prowadzenia mediacji na podstawie umowy o mediację;
• Wniosek komornika o wykreślenie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji;
• Pozew o odszkodowanie, o którym mowa w art. 6 ustawy z dnia 22 listopada 2002 r. o wyrównywaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela;
• Pozew o ochronę dóbr osobistych, gdy sprawa dotyczy patriotycznych tradycji zmagań Narodu Polskiego z okupantami, nazizmem i komunizmem, wniesionego przez kombatanta w rozumieniu art. 1 ust 1  ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego lub jego zstępnego, a także osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, których statutowym celem jest ochrona patriotycznych tradycji zmagań Narodu Polskiego z okupantami, nazizmem i komunizmem;
• Pozew u o roszczenie majątkowe z tytułu zbrodni ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości, zbrodni wojennej lub zbrodni agresji;
• Pozew o ochronę dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej lub Narodu Polskiego, o którym mowa w art. 530 i 53 p  ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu;
• Zażalenie na postanowienie sądu, którego przedmiotem jest odmowa zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie;
• Zażalenie na postanowienie sądu dotyczące wysokości opłaty albo wysokości wydatków;
• Skarga na orzeczenie referendarza sądowego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych;
• Skarga na orzeczenie referendarza sądowego w przedmiocie odmowy ustanowienia adwokata lub radcy prawnego;
• Wniosek, zażalenie i apelacja nieletniego w postępowaniu w sprawach nieletnich;
• Skarga na orzeczenie referendarza sądowego i zażalenia w elektronicznym postępowaniu upominawczym.

Podmioty zwolnione od kosztów sądowych

Zgodnie z przepisami ustawy od kosztów zwolnione są następujące podmioty:

• Skarb Państwa;
• Strona dochodząca ustalenia ojcostwa lub macierzyństwa oraz roszczeń z tym związanych;
• Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych oraz strona pozwana w sprawie o obniżenie alimentów;
• Strona wnosząca o uznanie postanowień umownych za niedozwolone;
• Pracownik wnoszący powództwo albo składający wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego lub strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (osoby te jednak poniosą koszty sądowe gdy wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 50 000 zł);
• Kurator wyznaczony przez sąd orzekający lub sąd opiekuńczy dla danej sprawy;
• Prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Pacjenta i Rzecznik Finansowy;
• Powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów;
• Inspektor pracy oraz związki zawodowe w sprawach z zakresu prawa pracy;
• Strona w sprawach związanych z ochroną zdrowia psychicznego;
• Osoba ubezwłasnowolniona w sprawach o uchylenie lub zmianę ubezwłasnowolnienia;
• Strona, która została zwolniona od kosztów sądowych przez sąd – w zakresie przyznanego jej zwolnienia;
• Powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów w sprawach dotyczących ochrony indywidualnych interesów konsumenta;
• Strona dochodząca naprawienia szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego, o których mowa w dziale VIII ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze;
• Osoba ubiegająca się o uzyskanie kompensaty na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych czynów zabronionych;
• Strona w sprawach dotyczących wypłat oraz zwrotu należności powstałych w wyniku realizacji przepisów z zakresu ochrony roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy;

Rozszerzony katalog od listopada 2020 r. oraz lutego 2020 r. 

Od dnia 30 listopada 2020 r. od kosztów sądowych zwolniona będzie także osoba dotknięta przemocą w rodzinie w sprawach o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia. 

Natomiast od dnia 20 lutego 2021 r. zwolniony od opłat będzie wniosek naczelnika urzędu skarbowego o wpis w księdze wieczystej hipoteki przymusowej na zabezpieczenie należności państw członkowskich lub państw trzecich w rozumieniu art. 1a pkt 8c i 8d ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 

 

Informuję, że informacje zawarte na blogu nie stanowią porad prawnych ani opinii prawnych, a stan prawny jest z chwili opublikowania.