W polskich sądach w niektórych sprawach na sali rozpraw oprócz sędziego zasiadają obok ławnicy. Udział ławników w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości wynika z Konstytucji RP.
Kim oni są, jaka jest ich rola i kto może zostać ławnikiem – na te pytania udzielę odpowiedzi poniżej.
Ławnik
Ławnik jest członkiem składu sądu. Nie jest zawodowym sędzią, jednak ma prawo głosu. Na rozprawach ławnicy mogą zadawać pytania. Ponadto, biorą udział w naradzie nad głosowaniem dotyczącym rozstrzygnięcia w danej sprawie. Przy rozstrzyganiu ławnicy mają równe prawa z sędzią. Zarówno sędzia jak i ławnicy w czasie rozprawy mają na sobie tzw. togę z fioletowym żabotem.
Rodzaje spraw z udziałem ławników
Ławnicy biorą udział zarówno w postępowaniach cywilnych jak i karnych. W zależności od rodzaju sprawy ławników może być dwóch lub trzech. Ustawodawca wskazał w jakich sprawach biorą udział.
W sprawach cywilnych w I instancji bierze udział dwóch ławników w sprawach o:
- ustalenie istnienia, nawiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy
- uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy
- przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia
- odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy
- naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym związane
- odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania mobbingu
- rozwód
- separację
- ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa
- rozwiązanie przysposobienia
- przysposobienie
W sprawach karnych w I instancji bierze udział dwóch ławników w sprawach o:
- zbrodnie
- w sprawach innych niż zbrodnie, gdy sąd tak postanowi z uwagi na szczególną zawiłość sprawy czy też jej wagę
W sprawach karnych w I instancji bierze udział trzech ławników w sprawach o:
- przestępstwa, za które przewidziana jest kara dożywotniego pozbawienia wolności
Kto może zostać ławnikiem?
Ławnikiem może zostać osoba, która:
- posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich
- jest nieskazitelnego charakteru
- ukończyła 30 lat
- jest zatrudniona, prowadzi działalność gospodarczą lub mieszka w miejscu kandydowania co najmniej od roku
- nie przekroczyła 70 lat
- jest zdolna ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków ławnika
- posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe
- wykazuje szczególną znajomość spraw pracowniczych – do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy
- nie jest zatrudniona w sądach powszechnych i innych sądach oraz w prokuraturze
- nie wchodzi w skład organów, od których orzeczenia można żądać skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego
- nie jest funkcjonariuszem Policji ani osobą zajmującą stanowiska związane ze ściganiem przestępstw i wykroczeń
- nie jest adwokatem i aplikantem adwokackim
- nie jest radcą prawnym i aplikantem radcowskim
- nie jest duchownym
- nie jest żołnierzem w czynnej służbie wojskowej
- nie jest funkcjonariuszem Służby Więziennej
- nie jest radnym gminy, powiatu, województwa
Informuję, że informacje zawarte na blogu nie stanowią porad prawnych ani opinii prawnych, a stan prawny jest z chwili opublikowania.